Relacja z Konferencji Ekologicznej 0
Relacja z Konferencji Ekologicznej

     W środę, 15 września 2021 roku, w Teatrze Rozbark w Bytomiu odbyła się 15 Otwarta Konferencja Ekologiczna miasto zielone – miasto zdrowe, z cyklu „bezpieczeństwo ekologiczne w mieście”.

     W programie Konferencji znalazły się między innymi Ekotargi, Recyklingowa Ścieżka Edukacyjna, punkty konsultacyjne z informacjami o Programie Ograniczenia Niskiej Emisji, programie Czyste Powietrze i Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, ale przede wszystkim mogliśmy uczestniczyć w wykładach ekspertów do spraw ekologii.

     Całe wydarzenie otworzył Prezydent Bytomia, Mariusz Wołosz, podkreślając w swoim przemówieniu rolę każdego z nas w zmianach, które mają za zadanie powstrzymanie zbyt szybko postępujących zmian klimatycznych. Podnosił kwestię świadomości ogromnej skali problemu oraz tego, że to młodzi ludzie muszą zaangażować się w walkę o lepsze jutro środowiska naturalnego nie tylko dla siebie, ale też przyszłych pokoleń, które mogą nie mieć już czasu na podjęcie działań.

            

     Pierwszy panel – Bezpieczeństwo ekologiczne dziś – znaczenie bioróżnorodności – należał do dr hab. Andrzeja Misiołka. Mogliśmy dowiedzieć się między innymi tego, że chociaż często mówi się o „bezpieczeństwie ekologicznym” (określenie używane nawet w zapisach Konstytucji), to stwierdzenie to właściwie nie ma jednej, konkretnej, uniwersalnej definicji. Definicje ewoluują, zmieniają się w zależności od tego, kto próbuje bezpieczeństwo ekologiczne definiować.

Doktor omówił kategorie bezpieczeństwa ekologicznego:

  1. „Bezpieczeństwo ekologiczne traktowane jako stan rozumieć można jako taki stan środowiska przyrodniczego i jego zasobów oraz taki stan relacji między antroposferą a biosferą, które pozwalają obecnym i przyszłym pokoleniom na trwanie, przetrwanie, rozwój i doskonalenie.”
  1. „Bezpieczeństwo ekologiczne traktowane jako proces jest nieustannym działaniem jednostek, społeczności lokalnych, organizacji pozarządowych, władz samorządowych, państw i władz państwowych oraz organizacji międzynarodowych na rzecz budowania pożądanego stanu bezpieczeństwa ekologicznego i przeciwdziałania zagrożeniom. Działania te nakierowane są na odkrywanie, poznawanie i doskonalenie mechanizmów, dzięki którym przyroda i jej zasoby mają dawać możliwość egzystowania i rozwijania się obecnemu i przyszłym pokoleniom.”

     Następnie przeszliśmy do problematyki bezpieczeństwa ekologicznego. Dowiedzieliśmy się, że jest ona wieloaspektowa i należy rozpatrywać ją na wielu płaszczyznach: bezpieczeństwa chemicznego (produkcja, transport, użytkowanie i unieszkodliwianie/utylizacja substancji chemicznych), bezpieczeństwa biologicznego (rozwój biotechnologii oraz możliwość stosowania genetycznie zmodyfikowanych organizmów), bezpieczeństwa radiologicznego (wykorzystywanie materiałów promieniotwórczych, ich transport, unieszkodliwienie czy utylizacja), bezpieczeństwa obywatelskiego (działania edukacyjne społeczeństwa oraz zwiększenie jego udziału w podejmowaniu decyzji dotyczących środowiska), bezpieczeństwa weterynaryjnego, energetycznego, przyrodniczego, żywnościowego, sanitarnego i demograficznego. Jako źródła zagrożeń bezpieczeństwa ekologicznego wymienia się:

  1. Naturalne – zdarzenia powodowane siłami przyrody (gwałtowne zjawiska atmosferyczne, wybuchy wulkanów, lawiny, itp.)
  2. Cywilizacyjne (zdarzenia wywołane działalnością człowieka, np. wprowadzanie do środowiska szkodliwych substancji, niekontrolowane rozprzestrzenianie się w środowisku genów z organizmów transgenicznych (GMO), żywność modyfikowana genetycznie, masowe migracje ludności, problemy demograficzne i związane z tym ubóstwo, głód i brak wody)

     Ludzkie działania mogą być zamierzone lub niezamierzone. Tym pierwszym ma zapobiegać prawo ochrony środowiska, zarządzanie ekologiczne, inicjatywy podejmowane na rzecz bezpieczeństwa ekologicznego oraz instytucje, służby i straże powołane do ochrony środowiska. Przed tymi drugimi natomiast zabezpieczać mają normy i procedury (wymuszenie ich stosowania poprzez kary nakładane na podmioty zaniedbujące kwestie bezpieczeństwa ekologicznego) oraz tworzenie bezpieczniejszych technologii.

 

     Zgodnie z Konstytucją władze publiczne zobligowane są prowadzić politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom (Art. 74. 1.), ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych (Art. 74. 2.), każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska (Art. 74. 3.), władze publiczne wspierając działania obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska (Art. 74. 4.)

     Jednym z mierników stanu przyrody w mieście, a tym samym poziomu bezpieczeństwa ekologicznego, jest bioróżnorodność (różnorodność biologiczna). Oznacza ona rozmaitość form życia występujących w różnych obszarach. Obecnie człowiek ma duży wpływa na zmiany bioróżnorodności dlatego ważnym zadaniem jest budowanie świadomości ekologicznej społeczności, aby roztropne korzystanie ze środowiska pozwalało zachować jego bogactwo i zapewnić bezpieczeństwo ekologiczne.

 

     Drugi panel – Nasz świat do remontu – prowadził prof. Piotr Skubała. Przyznam szczerze, że to 25 minut poruszyło mnie najbardziej, sprawiając, że nawet teraz, pisząc to podsumowanie, mam w głowie gonitwę myśli, na rękach ciarki i dziwnie ściśnięte gardło. Podczas przemówienia profesora był moment, w którym do oczu napłynęły mi łzy a moje myśli powędrowały w kierunku pytań: jak to możliwe, że nadal tylu ludzi nie dostrzega problemów? Czy jest jeszcze nadzieja dla nas, naszych dzieci i przyszłych pokoleń? Czy w ogóle będą jakieś „przyszłe pokolenia”? Czy naprawdę muszą ziścić się scenariusze z postapokaliptycznych filmów, żeby ludzie zmobilizowali się do zmian nawyków? Tylko czy wtedy ta mobilizacja w ogóle coś da?

     Profesor Skubała nie próbował nawet czarować. Mogę spokojnie napisać nawet, że odebrał nadzieję tym, którzy myśleli, że kwestia postępujących zmian klimatycznych prowadzących do nieuchronnej katastrofy jest… przerysowana. Swoje przemówienie rozpoczął od słów mówiących o tym, że zmiany muszą być frontalne i muszą wydarzyć się już. Dokonać się teraz i na każdej płaszczyźnie, jeśli chcemy przeżyć. Tak, dobrze czytasz. Jeśli chcemy przeżyć.

     Z wystąpienia profesora dowiedzieliśmy się, że życie na planecie wymiera. Nic nowego, prawda? Przecież co jakiś czas w wiadomościach, między jednym a drugim programem rozrywkowym, pojawia się zdawkowa informacja na temat tego, że kolejny gatunek jest zagrożony lub właśnie zmarł ostatni przedstawiciel gatunku X. Fakt. Pytanie czy wiecie, że to wymieranie gatunków jest aktualnie 1000krotnie szybsze niż wymieranie dinozaurów? Skala zupełnie nieporównywalna. Cytując profesora: „często mówimy o zanikających gatunkach zapominając, że jesteśmy jednym z nich.” Dlaczego wydaje nam się, że mogą wymrzeć dinozaury, dodo czy gołąb wędrowny a człowiek przetrwa?

             Jako przyczyny wymierania gatunków podaje się, tak zwanych, BIG KILLERS:

  1. Nadmierna eksploatacja środowiska (wyrąb lasów, polowania czy połowy)
  2. Rolnictwo (uprawa roślin, hodowla zwierząt, lasy gospodarcze, akwakultury – metody rolnicze niszczące bioróżnorodność, gospodarka rabunkowa, połowy pozostawiające w morzach zgliszcza)
  3. Urbanizacja (osiedla domów, przemysł)
  4. Gatunki inwazyjne i choroby (problematyczne gatunki rodzime, gatunki inwazyjne, wprowadzony materiał genetyczny)
  5. Zanieczyszczenie środowiska (rolnictwo, odpady komunalne, odpady przemysłowe, samoloty)
  6. Zmiany w ekosystemach (pożary, budowa tam, itp.)
  7. Zmiany klimatu (sztormy i powodzie, ekstremalne temperatury, susza)
  8. Bezpośrednie ludzkie działania (wojna, praca, rekreacja)
  9. Transport (drogi i koleje, linie żeglugowe, linie usługowe i infrastruktura)
  10. Produkcja energii (górnictwo, ropa i gaz, energia odnawialna)

 

     Profesor mówił o tym, że zamieniliśmy naszą planetę w betonową planetę. Na 1m² Ziemi przypada 1kg betonu. Straszne. Kolejna kwestia to oczywiście plastik – aktualnie jest go dwa razy więcej niż zwierząt.

     Na pytanie: „czy świat jest na granicy globalnej katastrofy klimatycznej?” odpowiedział nam slajd: „9 z 13 punktów krytycznych dla klimatu Ziemi, które już się uaktywniły:”

  1. Susze wyniszczające amazońskie lasy deszczowe
  2. Zmniejszenie zasięgu lodu morskiego w Arktyce
  3. Osłabienie cyrkulacji wód w Atlantyku
  4. Pożary i plagi szkodników niszczące lasy borealne
  5. Wymieranie Wielkiej Rafy Koralowej
  6. Nasilone topnienie pokrywy lodowej Grenlandii
  7. Topnienie wieloletniej zmarzliny
  8. Nasilone topnienie pokrywy lodowej w Antarktydzie Zachodniej
  9. Nasilone topnienie pokrywy lodowej w Basenie Wilkesa w Antarktydzie Wschodniej

 

     Dalej wcale nie było lepiej. Dowiedzieliśmy się, że w 2009r. grupa badaczy wytyczyła bezpieczne wartości dla kluczowych czynników środowiskowych. Tak zwane granice planetarne. Jak przedstawiają się one na dzień dzisiejszy? Jak łatwo się domyślić – nie najlepiej. 4 z 9 zostały już przekroczone. Są to: bioróżnorodność, obieg azotu i fosforu, zmiany klimatu oraz deforestacja (zmniejszenie udziału terenów leśnych w ogólnej powierzchni obszaru). Jeśli znajdzie się ktoś, kto powie: „okej, to tylko 4 z 9” to już dorzucam, że jeszcze na zielono zaznaczone są: warstwa ozonowa, zakwaszenie oceanów oraz zasoby wody słodkiej a przecież doskonale wiemy, że zakwaszenie oceanów rośnie (i to szybko), z kolei w temacie zasobów wody słodkiej – nie musisz interesować się tematami związanymi ze zmianami klimatycznymi, żeby obiło Ci się o uszy, że w niedalekiej przyszłości może być to problem. Także jeszcze chwila i 4 z 9 zamienimy na 7 z 9.

     Profesor podkreślał, że musimy zdać sobie sprawę z powagi sytuacji i uwierzyć, że jeśli nie podejmiemy działań (my, ja, Ty, Twoja mama, Twoja siostra czy Twój brat, Twój mąż, Twoja żona, Twój sąsiad, kolega z pracy czy koleżanka z ławki) to czeka nas nieodwracalny efekt domina i… człowiek jako wymarły gatunek.

     Dla podkreślenia powagi sytuacji profesor omówił ostrzeżenie naukowców z całego świata dla ludzkości (2017r.): „Wkrótce będzie za późno, aby uniknąć tragedii, a czas się kończy. Musimy uznać, w naszym codziennym życiu i w instytucjach rządzących państwem, że Ziemia wraz z całym na niej życiem jest naszym jedynym domem.” Dokument podpisany przez największą w historii liczbę - 15 364 - uznanych naukowców ze 184 krajów.

 

     Trzeci panel, zamykający pierwszą część Konferencji – Zmiany klimatu jako nowe wyzwania dla zdrowia publicznego - to wystąpienie dr hab. n. o zdrowiu Grzegorza Dziubanka.

     Doktor, tak samo jak jego przedmówcy, podkreślił, że proces zmian klimatu przebiega coraz szybciej. W XX wieku średnia temperatura na świecie wzrosła o około 0,76⁰C natomiast prognozowany wzrost temperatury w XXI w. może przekroczyć 4⁰C.

     Efekt cieplarniany spowoduje wiele zmian w przyrodzie, które będą negatywnie wpływały na warunki życia i stan zdrowia ludności.

     Według danych WHO z 2000r. na całym świecie odnotowano 150 000 zgonów spowodowanych zmianami klimatu a przewiduje się, że do 2040r. ich liczba wzrośnie do 250 000 przypadków rocznie a najważniejszymi przyczynami zgonów będą: niedożywienie, malaria, biegunki oraz zaburzenia wynikające z narażenia organizmu na wysokie temperatury. To właśnie gorące i wilgotne warunki pogodowe stanowią czynnik ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego oraz układu oddechowego, w szczególności u osób starszych.

     Doktor poruszył też kwestię zacierania się różnic pomiędzy porami roku. Już teraz widzimy, że pory roku są zaburzone. Dotychczasowe cztery docelowo przekształcą się w dwie – ciepło i zimno. Takie zaburzenia wydłużają okres wegetacyjny roślin, co z kolei może zwiększyć czas narażenia osób cierpiących na alergie powodowane przez pyłki.

     Szacuje się, że w Polsce, w okresie ostatnich dziesięciu lat, podwoiła się liczba chorych na alergiczny nieżyt nosa i astmę oskrzelową.

     Kolejny czynnik ryzyka związany ze zmianami klimatycznymi stanowi brak dostępu do czystej, bezpiecznej do spożycia wody oraz do właściwych warunków sanitarnych. Przyczyną problemu najczęściej są susze oraz powodzie. Wzrasta zagrożenie wystąpienia chorób biegunkowych, które każdego roku zabijają 500 000 dzieci w wieku poniżej 5 roku życia.

     Wzrost temperatur oraz zmniejszenie sumy opadów mogą zmniejszyć produkcję żywności w wielu najbiedniejszych regionach  świata co z kolei zwiększy skalę niedożywienia, które obecnie jest przyczyną 3,1 miliona zgonów rocznie.

     Kolejny raz podsumowaniem wystąpienia było zwrócenie uwagi na fakt, jak  ważne jest kształtowanie świadomości społeczeństwa w kwestii problemów wynikających ze zmian klimatu. Usłyszeliśmy, że najważniejsza rzecz to wiedzieć, a co z tą wiedzą zrobimy to już inna kwestia.

 

     Po krótkiej przerwie, w trakcie której na Ekotargach podziwialiśmy pracujące przy produkcji miodu pszczoły i zapoznaliśmy się z przygotowaną dla uczestników Recyklingową Ścieżką Edukacyjną, wróciliśmy na widownię, na kolejne krótkie wystąpienia skupiające się na roślinności. Na tym, jak roślinność radzi sobie w miastach, jak adaptuje się do zmian, które serwuje jej człowiek i jak podnosi się ze zgliszczy pojawiając się w miejscach, w których często nie powinno jej być.

     Materiał doktora Jakubowskiego – Miasto i natura w XXI wieku; różne oblicza dziczy – wywołał na mojej twarzy uśmiech (po pierwszej części konferencji nie wierzyłam, że jeszcze się pojawi). Pokazał, że jeśli damy naturze czas, przestrzeń i po prostu spokój – pozytywnie nas ona zaskoczy tworząc piękne, dzikie miejsca określane mianem czwartej przyrody. Coś pięknego. Zachęcam Was oczywiście do zapoznania się z pojęciem czwartej przyrody. Uważam, że pozwoli uwierzyć, że natura wie co robi i pomoże nam jeśli tylko my pomożemy jej.

 

     Czas przybijać do brzegu. My na pewno wyszliśmy z Konferencji zmotywowani do działania. Do wprowadzania w naszym codziennym życiu kolejnych zmian, które mogą choćby w najmniejszym stopniu przyczynić się do powstrzymania wiszącego nad nami efektu domina. Kiedy opadł pierwszy szok po zetknięciu się z prezentowanymi przez ekspertów danymi dotarło do nas, że znaczenie ma wszystko. Każda jedna plastikowa butelka, każde niepotrzebne odkręcenie wody w kranie czy spuszczenie tej w toalecie. Każde zmarnowane jedzenie, każdy kupiony, właściwie bez potrzeby, element ubioru czy niepotrzebny kosmetyk.

     Kiedyś w Internecie natknęłam się na komentarz, którego autorka stwierdziła, że bycie eko jako jednostka nie ma sensu, że niewiele możemy, że los planety nie zależy od nas tylko od wielkich koncernów. Pewnie taka teoria ma swoich zwolenników, ale odpowiedzcie sobie sami na pytanie: dla kogo te koncerny produkują? Czy produkowałyby dalej gdyby nie było zbytu?

 

      Temat rzeka i naprawdę ciężko go zakończyć jakoś sensownie. Postaram się jednak zostawić Was z czymś, mimo wszystko, pozytywnym – jesteśmy naprawdę bardzo miło zaskoczeni ilością dzieci i młodzieży na Konferencji. Mimo, że dało się słyszeć stwierdzenie o „najgorszych trzech godzinach” to jednak zdecydowana większość była żywo zainteresowana wykładami czy dostępnymi materiałami edukacyjnymi. W związku z zainteresowaniem, które trochę przerosło organizatorów i możliwości techniczne miejsca, w którym Konferencji była zorganizowana – organizatorzy zdecydowali się na jej nagrywanie z jednoczesną transmisją online, żeby uczniowie szkół, którzy nie mieli możliwości pojawić się na miejscu, mogli spokojnie oglądać konferencję.

 

             Zostawiam Wam też link do filmu, który pojawił się w wystąpieniu profesora Skubały – LINK – być może już go widzieliście. Jeśli nie to obejrzyjcie koniecznie. Cisza na widowni po jego wyświetleniu mówiła więcej niż najgłośniej wypowiedziane zdania.

            I oczywiście link do nagrania z Konferencji - KLIKNIJ

Pamiątkowe zdjęcia:

Dla uczestników przewidziane były upominki w postaci torby z recyklingu z logo konferencji, teczki z notatnikiem i długopisem (również w szacie graficznej konferencji) oraz książki: „miasto zielone miasto zdrowe”, „Przyrodnicze ścieżki dydaktyczne województwa śląskiego”, „Bytom z Natury Zielony”.

 

 

 

 

 

 

 

Tekst powstał na podstawie materiałów udostępnianych przez organizatorów i uczestników na Konferencji Ekologicznej miasto zielone – miasto zdrowe. Informacje pochodzą z wyświetlanych prezentacji oraz wykładów. 

Komentarze do wpisu (0)

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper.pl